Trung Thanh
Nhà báo
“T?i tui ?ang múc bùn d??i h? ga… b?ng có lu?ng h?i nóng x?c ra. T?i v?i nh?y lên ???ng nh?ng toàn than v?n b? b?ng rát, ph?i nh?p vi?n ?i?u tr? h?n n?a tháng…”, m?t c?ng nhan g?p n?n khi n?o vét c?ng ? khu v?c có nhi?u c? s? d?t nhu?m k? l?i. Anh v?ch áo ch? cho chúng t?i nh?ng v?t nám do b? b?ng.
M?t c?ng nhan khác, c?ng b? b?ng kh?p ng??i khi n?o vét c?ng g?n m?t nhà máy, v?n còn ám ?nh: "Khi h?i nóng và mùi hóa ch?t v?a ph? ra t? h? ga, t?i nh?y lên li?n. H?m ?ó mà kh?ng k?p nh?y thì kh?ng bi?t tính m?ng s? ra sao...".
?? tìm hi?u ngu?n n??c th?i ? nhi?m, t?i t?ng b? ra c? tháng tr?i "canh" ngay mi?ng c?ng c?a m?t nhà máy x? ly n??c th?i trong khu c?ng nghi?p. Lúc ?ó, TP HCM ?ang vào mùa m?a - là kho?ng th?i gian c?ng nhan thoát n??c ngán ng?i nh?t b?i tình tr?ng các nhà máy x? n??c th?i ??c h?i vào h? th?ng c?ng c?ng gia t?ng.
M?t l?n khác, t?i theo chan nhómc?ng nhan thoát n??c, hì h?c c?y n?p m?t h? ga l?n trên Xa l? Hà N?i (TP HCM) ?? ki?m tra ??t xu?t.
N?p c?ng v?a b?t m?, mùi hóa ch?t h?t lên. Bên d??i là m?t ?o?n c?ng "tr? x??ng": bê-t?ng bong tróc t?ng m?ng l?n, c?t thép lòi ra, han r?. ?o?n c?ng này v?a ??a vào s? d?ng nh?ng ?? có nguy c? s?p xu?ng b?t c? lúc nào.
??n v? qu?n ly h? t?ng nh?n ??nh: c?ng h? kh?ng ph?i do quá t?i, c?ng kh?ng ph?i do ch?t l??ng thi c?ng, mà do trong n??c th?i có hóa ch?t ?n mòn. Vì th?, ??n v? này ?? g?i v?n b?n ?? ngh? ?i?u tra ngu?n x? th?i.
H? s? ?i qua nhi?u n?i. Nh?ng r?t cu?c, kh?ng có th? ph?m nào ???c xác ??nh.
Trong khi ?ó, ngay t?i khu v?c này, vào nh?ng th?i ?i?m tr?a v?ng ho?c ban ?êm, n??c th?i v?n ch?y ra c?ng, có lúc ?? ng?u nh? thu?c nhu?m, mùi hóa ch?t n?ng ??n m?c ??ng cách vài mét v?n nh?n ra. Kh?ng c?n thi?t b? ?o, c?ng kh?ng c?n quan tr?c. Ch? c?n ??ng g?n là th?y b?t th??ng.
Tình tr?ng ? ?o?n c?ng trên Xa l? Hà N?i kh?ng ph?i cá bi?t lúc b?y gi?. Nhi?u tuy?n c?ng ? TP HCM t?ng ???c ghi nh?n b? ?nh h??ng b?i các ngu?n n??c ? nhi?m ch?a hóa ch?t ??c h?i.
Su?t c? tháng tr?i, t?i ch?ng ki?n vào nh?ng th?i ?i?m v?ng ng??i qua l?i, n??c t? nhi?u nhà máy x? ra các con kênh có màu nau ?en. Ng??i dan b?c xúc vì n??c ? nhi?m b?a vay, cá ch?t liên h?i, nh?ng kh?ng ai ch?u trách nhi?m, b?i k?t qu? ki?m tra n??c th?i các khu c?ng nghi?p "v?n ??t chu?n".
Chuy?n này c?ng kh?ng ch? x?y ra ? m?t ??a ph??ng. ? nhi?u n?i có khu c?ng nghi?p, kênh xanh chuy?n thành màu ?en, cá ch?t, hoa màu h? h?i... Nhi?u l?u v?c s?ng trên c? n??c ?? b? ? nhi?m b?i ho?t ??ng s?n xu?t c?ng nghi?p.
Trong b?i c?nh ?ó, quan tr?c m?i tr??ng ???c xem là "m?t th?n" c?a h? th?ng b?o v? m?i tr??ng. B?i có nh?ng th? m?t th??ng kh?ng nhìn th?y: kim lo?i n?ng trong n??c, ch?t ??c trong khói th?i... Dòng n??c x? t? nhà máy dù trong v?n ti?m ?n r?i ro. Lu?ng khói tr?ng bay lên t? ?ng khói v?n có th? ch?a ??c t?. ? nhi?m có th? nhìn th?y b?ng m?t, ng?i ???c b?ng m?i. Nh?ng mu?n có s? li?u khoa h?c, mu?n b?ng ch?ng, bu?c ph?i có thi?t b? ?o.
Nh?ng v? án g?n ?ay, do B? C?ng an kh?i t?, ?? l?t ng??c toàn b? ni?m tin ?ó, khi có g?n 160 tr?m quan tr?c b? can thi?p, ch?nh s?a d? li?u. Quy m? này cho th?y vi?c làm sai l?ch d? li?u kh?ng còn là hành vi ??n l?, mà có t? ch?c, có h? th?ng - và di?n ra ngay ? khau quan tr?ng nh?t: d? li?u.
N?u ch? s? ? nhi?m v??t ng??ng, nhà máy s? ph?i ng?ng ho?t ??ng s?n xu?t nên các doanh nghi?p tìm m?i cách duy trì ch? s? trong khung cho phép. Ch? s? vì v?y s? b? ?i?u ch?nh theo y chí ch? quan c?a con ng??i. Khi k?t qu? x?u, nó có th? ???c làm "??p". Quy trình v?n ??. Máy v?n ch?y. S? li?u v?n có. Ch? có s? th?t là b? thay ??i. M?t dòng th?i ?i qua nhi?u l?p, t? nhà máy - x? ly - c?ng - kênh - s?ng - bi?n. Nh?ng khi ?ó, toàn b? chu?i ki?m soát ?? tr? nên v? ngh?a.
N?u ? m?i n?i ??u "??t chu?n", thì ??n khi c?ng b? ?n mòn, khi kênh r?ch ch?t ?i, s? kh?ng còn ?i?m nào ?? truy ng??c. Th?c t? ? nhi?m v?n x?y ra. Nh?ng trên gi?y t?, l?i kh?ng có gì ?áng lo ng?i.
M?t ?o?n c?ng "tr? x??ng" vì v?y kh?ng ph?i là ?i?m b?t ??u. Nó là ?i?m l? ra - n?i s? th?t b? ph?i bày. N?u d? li?u kh?ng còn ph?n ánh ?úng th?c t?, h? th?ng s? m?t kh? n?ng nh?n di?n ? nhi?m m?i tr??ng.
K?t qu? su?t m?t tháng tr?i theo d?i, l?i c?ng, ng?i ?? lo?i hóa ch?t c?a t?i h?i ?ó, ch? d?ng l?i ? vài tin bài ph?n ánh, thay vì m?t phóng s? ?i?u tra nh? mong ??i. Vì m?i k?t qu? quan tr?c ??u tr?ng ra các ch? s? v?a v?n, trong ng??ng.
Nh?ng dòng n??c ??i màu ?? b? b? qua.
Nh?ng r?i ro dù ???c c?nh báo, c?ng b? làm ng?.
Và n?u th?c t? này v?n ti?p t?c ch?p nh?n, kh?ng ch? m?i tr??ng b? h?y ho?i, mà ni?m tin vào s? th?t c?ng m?t d?n.
Trung Thanh
Tr? l?i Góc nhìnTr? l?i Góc nhìnCopy link thành c?ng×?? kh?ng b? l? các bài vi?t m?i nh?t t? chuyên m?c Góc nhìn c?ng nh? nh?ng th?ng tin h?p d?n khác t? VnExpress
B?n có th? h?y ??ng ky b?t c? khi nào
